Jak działają pompy ciepła? Przenoszą ciepło: pobierają je z powietrza, gruntu lub wody i oddają do instalacji grzewczej, a prąd napędza sprężarkę. Współczynnik COP pokazuje, ile kilowatogodzin ciepła powstaje z jednej kilowatogodziny prądu.
- Trzy modele przykładowej pompy gruntowej mają COP 4,7–5,0 w punkcie B0/W35, czyli z 1 kWh prądu powstaje 4,7–5,0 kWh ciepła.
- Przykładowa pompa powietrze-woda ma COP 4,9–5,5 w punkcie A7/W35, a wraz z rosnącą różnicą temperatur ta wartość maleje.
- Od 26 września 2017 rozporządzenie 813/2013 wymaga od pomp ciepła sezonowej efektywności ηs co najmniej 110%, a od niskotemperaturowych 125%.
- Przy 10 000 kWh ciepła rocznie pompa o SCOP 3,5 zużyje 2 857 kWh prądu, a o SCOP 4,5 zużyje 2 222 kWh (założenie ilustracyjne).
- Pompy powietrze-powietrze podlegają rozporządzeniu 206/2012, które od 1 stycznia 2014 wymaga SCOP co najmniej 3,80 albo 3,42, zależnie od czynnika chłodniczego.
Jak działają pompy ciepła: zasada działania w czterech krokach
Pompa ciepła pracuje w zamkniętym obiegu. Krąży w nim czynnik chłodniczy, który na przemian odparowuje i skrapla się. Odparowując, pobiera ciepło z otoczenia. Skraplając się, oddaje je do instalacji grzewczej. Obieg tworzą cztery elementy: parownik, sprężarka, skraplacz i zawór rozprężny (opis Buderusa „Jak działa pompa ciepła? Zasada działania krok po kroku”, sprawdzono 20 września 2026).
Prąd napędza sprężarkę. Według tego samego opisu ciepło zawarte w ziemi, powietrzu i wodach gruntowych jest zasadniczo dostępne bezpłatnie, ale wykorzystanie go do ogrzewania wymaga energii elektrycznej. Pompa ciepła nie spala paliwa. Przenosi ciepło, które już istnieje w otoczeniu.
Schemat obiegu pompy ciepła. Opracowanie: redakcja Dom z Sensem, na podstawie opisu obiegu ze strony tego producenta (sprawdzono 20 września 2026).
Parownik
W parowniku ciepło z otoczenia trafia do obiegu pompy ciepła. Czynnik chłodniczy pochłania je i odparowuje. Buderus opisuje jego najważniejszą cechę jako zdolność odparowywania nawet w niskich temperaturach: od −12°C do −57°C, zależnie od rodzaju czynnika (sprawdzono 20 września 2026). Dlatego pompa może pobierać ciepło także z chłodnego powietrza. Źródłem ciepła bywa powietrze, grunt albo wody gruntowe.
Sprężarka
Sprężarka zwiększa ciśnienie pary czynnika chłodniczego. Gdy ciśnienie rośnie, rośnie też temperatura pary. Do pracy sprężarka wykorzystuje energię elektryczną. Po sprężeniu czynnik jest gorętszy niż woda w instalacji grzewczej, więc może jej oddać ciepło w następnym kroku.
Skraplacz
W skraplaczu gorący czynnik przekazuje ciepło w wymienniku do wody grzewczej. Woda zasila ogrzewanie podłogowe, grzejniki albo zasobnik ciepłej wody. Czynnik oddaje ciepło i ponownie się skrapla. Na tym etapie kończy się droga ciepła: od otoczenia, przez obieg, do domu.
Zawór rozprężny
Zawór rozprężny zmniejsza ciśnienie czynnika chłodniczego. Czynnik się ochładza i wraca do parownika. Cykl zaczyna się od nowa i trwa tak długo, jak pracuje sprężarka.
Skąd bierze się reszta ciepła
Bilans energii pokazuje, że pompa oddaje więcej ciepła, niż pobiera prądu. Weźmy pompę gruntową o COP 4,7 w punkcie B0/W35. Taką wartość podaje karta katalogowa Vitocal 300-G (sprawdzono 20 września 2026). Z 1 kWh prądu powstaje wtedy 4,7 kWh ciepła. Różnicę, czyli 3,7 kWh, pompa bierze z gruntu. Ten rachunek pomija straty, więc ma charakter poglądowy. To nasze obliczenie na danych producenta, nie pomiar.
Jak działa pompa ciepła w domu: powietrze-woda, gruntowa i powietrze-powietrze
Nazwy typów pomp ciepła opisują źródło i odbiornik ciepła. W oznaczeniach producentów pierwszy człon wskazuje, skąd pompa bierze ciepło, a drugi, komu je oddaje. Viessmann oznacza pompy Vitocal 250-A jako powietrze/woda, a Vitocal 300-G jako solanka/woda z opcją pracy woda/woda (sprawdzono 20 września 2026).
Pompa powietrze-woda
Pompa powietrze-woda pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego i oddaje je wodzie w instalacji grzewczej. Według Buderusa powietrzne pompy ciepła działają także w niskich temperaturach dzięki niskiej temperaturze wrzenia powszechnie stosowanych czynników chłodniczych. Ten producent dodaje, że sprawność pogarsza się wraz ze wzrostem różnicy temperatur między źródłem energii cieplnej a wodą grzewczą.
Ta zależność ma szczególne znaczenie przy pompach powietrznych. Temperatura powietrza zmienia się w ciągu sezonu, więc zmienia się też różnica temperatur, którą sprężarka musi pokonać.
Pompa gruntowa i woda-woda
Pompa gruntowa pobiera ciepło z gruntu, a pompa woda-woda z wód gruntowych. Według tego samego opisu w obu przypadkach pora roku nie ma znaczenia, ponieważ temperatury gruntu i wód gruntowych są stałe przez cały rok.
W pompach woda/woda i solanka/woda rozporządzenie 813/2013 każe uwzględnić w sezonowej efektywności energetycznej zużycie energii elektrycznej przez co najmniej jedną pompę dla wody gruntowej (załącznik III, pkt 4 lit. f). Dolne źródło ciepła ma więc własny udział w bilansie prądu.
Pompa powietrze-powietrze
Pompa powietrze-powietrze ogrzewa powietrze w pomieszczeniu, a nie wodę w instalacji. Prawo nazywa takie urządzenie klimatyzatorem. Rozporządzenie 206/2012 definiuje klimatyzator jako urządzenie, które może chłodzić lub ogrzewać powietrze w pomieszczeniach przy użyciu sprężarki z napędem elektrycznym (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Ma to skutek formalny. Rozporządzenie 813/2013, które ustala wymogi dla ogrzewaczy pomieszczeń, nie ma zastosowania do ogrzewaczy przeznaczonych do ogrzewania i rozprowadzania gazowych nośników ciepła, takich jak para lub powietrze (art. 1 ust. 2 lit. e w wersji skonsolidowanej z 9 stycznia 2017, sprawdzonej 20 września 2026). Pompa powietrze-powietrze rozprowadza ciepło powietrzem, więc mieści się w tym wyłączeniu. Dlatego ma osobną podstawę prawną: rozporządzenie 206/2012. Obejmuje ono urządzenia o znamionowej wydajności chłodniczej, a gdy urządzenie nie chłodzi, grzewczej, nieprzekraczającej 12 kW (art. 1 ust. 1).
Sprawność pompy ciepła: COP, SCOP i punkty pracy
Sprawność pompy ciepła opisują dwa współczynniki. COP dotyczy jednego punktu pracy. SCOP obejmuje cały sezon grzewczy. Oba pokazują, ile ciepła pompa oddaje w stosunku do pobranego prądu, ale wyznacza się je w różnych warunkach, więc jeden nie zastępuje drugiego.
COP: sprawność w jednym punkcie pracy
Producent wyjaśnia, że efektywność wskazuje, ile energii elektrycznej musi zużyć pompa ciepła, aby zapewnić określoną ilość energii cieplnej. Rozporządzenie 206/2012 definiuje analogiczny wskaźnik COPrated jako stosunek deklarowanej wydajności grzewczej w kW do znamionowego poboru mocy na potrzeby ogrzewania w kW, w warunkach znamionowych znormalizowanych.
Wartość COP ma sens tylko razem z punktem pracy. Oznaczenie A7/W35 opisuje powietrze zewnętrzne o temperaturze +7°C i wodę grzewczą o temperaturze +35°C na wylocie. Oznaczenie B0/W35 opisuje solankę o temperaturze 0°C i wodę grzewczą o temperaturze +35°C na wylocie. Rozporządzenie 813/2013 podaje te warunki znamionowe w tabeli 3 załącznika III: temperatura zewnętrzna +7°C, solanka 0°C na wlocie i −3°C na wylocie oraz woda grzewcza +35°C na wylocie dla niskotemperaturowych pomp ciepła i +55°C dla pozostałych (wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Producenci publikują COP właśnie w takich punktach. Karta katalogowa Vitocal 300-G podaje dla trzech modeli COP 4,7, 4,8 i 5,0 w punkcie B0/W35 według EN 14511, przy różnicy temperatur 5 K. Karta katalogowa Vitocal 250-A podaje COP dla mocy znamionowej w punkcie A7/W35 w tabeli siedmiu typów: 5,1 dla typów 04 i 06, 4,9 dla typu 08, 5,5 dla typu 10, 5,4 dla typu 13 oraz 5,3 dla typów 16 i 19 (sprawdzono 20 września 2026).
Porównując karty katalogowe, sprawdź punkt pracy przy każdej liczbie. Nie porównuj COP z punktu A7/W35 z COP z punktu B0/W35 tak, jakby wyższa liczba wskazywała lepszą pompę. To dwie różne sytuacje: inne źródło ciepła i inna temperatura wejściowa.
SCOP: sprawność w całym sezonie grzewczym
SCOP uwzględnia zmienne warunki w ciągu sezonu. Załącznik III rozporządzenia 813/2013 (pkt 4 lit. e) definiuje go jako stosunek referencyjnego rocznego zapotrzebowania na ciepło QH do rocznego zużycia energii QHE. Referencyjny sezon opisuje klimat umiarkowany, w którym temperatura obliczeniowa odniesienia wynosi −10°C dla termometru suchego (tabela 4 tego załącznika; wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Producenci podają wyniki osobno dla dwóch zastosowań. Karty katalogowe Viessmann Vitocal 250-A i Vitocal 300-G oznaczają klasy efektywności energetycznej według rozporządzenia 811/2013 w warunkach klimatu umiarkowanego, w temperaturach niskich (W35) i średnich (W55). Dla SCOP obowiązuje więc ta sama zasada co dla COP: bez opisu warunków liczba nie wystarcza do porównania.
Z definicji SCOP wynika prosty wzór. Roczne zużycie energii to roczne zapotrzebowanie na ciepło podzielone przez SCOP.
Co wymaga prawo
Rozporządzenie 813/2013 określa minimalną sezonową efektywność ogrzewania pomieszczeń ηs. Od 26 września 2015 wynosiła 100% dla pomp ciepła i 115% dla pomp niskotemperaturowych, czyli zaprojektowanych do niskich temperatur. Od 26 września 2017 wynosi 110% i 125% (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Współczynnik ηs to nie SCOP, lecz SCOP podzielony przez 2,5, z korektami zależnymi od urządzenia. Dlatego progu ηs nie przeliczamy na SCOP.
Pompy powietrze-powietrze podlegają rozporządzeniu 206/2012. Od 1 stycznia 2014 wymaga ono SCOP co najmniej 3,80 przy GWP czynnika powyżej 150 i 3,42 przy GWP do 150, dla urządzeń do 12 kW (wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Dla kupującego progi są dolną granicą, a nie miarą jakości. W karcie produktu sprawdzaj sprawność razem z punktem pracy.
Trzy typy pomp ciepła w liczbach: tabela i wyliczenie zużycia prądu
Zestawiliśmy trzy typy pomp według tych samych pytań: skąd biorą ciepło, jakie minimum wymaga prawo, jakie wartości podają producenci i czego te dane nie mówią. Wartości producentów pochodzą z ich stron internetowych, zebraliśmy je 20 września 2026. To dane katalogowe, a nie nasze pomiary.
| Typ pompy | Źródło ciepła | Minimum prawne i akt | Przykład producenta: wartość, punkt pracy, źródło | Ograniczenia |
|---|---|---|---|---|
| Powietrze-woda | Powietrze zewnętrzne | ηs ≥ 110%, dla niskotemperaturowych ≥ 125% od 26 września 2017 (rozporządzenie 813/2013, zał. II pkt 1 lit. b) | Karta katalogowa Vitocal 250-A: COP 4,9–5,5 w punkcie A7/W35 według EN 14511, siedem typów (sprawdzono 20 września 2026) | Karta nie podaje SCOP. COP dotyczy jednego punktu pracy. Sprawność pogarsza się wraz z różnicą temperatur (według Buderusa). |
| Gruntowa (solanka/woda) | Grunt | ηs ≥ 110%, dla niskotemperaturowych ≥ 125% od 26 września 2017 (rozporządzenie 813/2013, zał. II pkt 1 lit. b) | Karta katalogowa Vitocal 300-G: COP 4,7; 4,8; 5,0 w punkcie B0/W35 według EN 14511, różnica temperatur 5 K (sprawdzono 20 września 2026) | Karta podaje SCOP tylko jako wartość maksymalną bez przypisania do modelu, więc go nie cytujemy. W ηs liczy się też pompa wody gruntowej. |
| Powietrze-powietrze | Powietrze zewnętrzne, ciepło oddawane powietrzu w pomieszczeniu | SCOP ≥ 3,80 (GWP > 150) albo ≥ 3,42 (GWP ≤ 150), sezon umiarkowany, od 1 stycznia 2014, do 12 kW (rozporządzenie 206/2012, zał. I tabela 6, art. 1) | Brak. Nie znaleźliśmy tej wartości na stronach produktów, które sprawdziliśmy (20 września 2026). | Nie podlega rozporządzeniu 813/2013 (art. 1 ust. 2 lit. e), więc wskaźnik ηs go nie dotyczy. |
Źródła: rozporządzenia 813/2013 i 206/2012 w wersjach skonsolidowanych z 9 stycznia 2017 (teksty skonsolidowane mają charakter informacyjny, a wiążące są akty opublikowane w Dzienniku Urzędowym); karty katalogowe Vitocal 250-A i Vitocal 300-G. Wszystkie sprawdzone 20 września 2026, odnośniki w sekcji „Źródła” na końcu artykułu.
Tabela pokazuje, dlaczego nie podajemy jednej wartości sprawności dla całego typu pompy. Rozporządzenia ustalają minima, a producenci publikują wartości dla konkretnych modeli i punktów pracy. Zakres wartości dla całego typu nie wynika z żadnego z tych źródeł.
Wyliczenie: ile prądu zużyje pompa przy 10 000 kWh ciepła rocznie
Roczne zużycie prądu wynika z definicji SCOP. Skoro SCOP to iloraz rocznego zapotrzebowania na ciepło QH i rocznego zużycia energii QHE (rozporządzenie 813/2013, zał. III pkt 4 lit. e), to zużycie energii wynosi QH podzielone przez SCOP.
Wzór: E = Q ÷ SCOP, gdzie E to roczne zużycie prądu w kWh, Q to roczne zapotrzebowanie domu na ciepło w kWh, a SCOP to sezonowy współczynnik efektywności. Założenie ilustracyjne: Q wynosi 10 000 kWh ciepła rocznie. To nasza wartość przykładowa, a nie średnia rynkowa ani wynik pomiaru.
| Warunki | SCOP (założenie) | E: roczne zużycie prądu |
|---|---|---|
| Warunki niekorzystne | 3,5 | 2 857 kWh |
| Warunki środkowe | 4,0 | 2 500 kWh |
| Warunki korzystne | 4,5 | 2 222 kWh |
Źródło: obliczenie własne redakcji z 20 września 2026, wzór z załącznika III rozporządzenia 813/2013 (wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017). Wyniki zaokrąglono do 1 kWh.
Różnica między warunkami niekorzystnymi a korzystnymi wynosi 635 kWh prądu rocznie, czyli 22,2% zużycia w warunkach niekorzystnych. Nazwy warunków oddają nasze założenia. Wartości SCOP 3,5, 4,0 i 4,5 nie są przypisane do żadnego typu pompy. Miesięczne zużycie i rachunek za prąd liczymy w tekście o tym, ile prądu miesięcznie pobiera pompa ciepła.
Wyliczenie nie zawiera ceny prądu ani kosztu urządzenia. Cena zależy od taryfy (którą taryfę wybrać do pompy ciepła, wyjaśniamy w osobnym tekście), a koszt od oferty instalatora; orientacyjne ceny pomp ciepła z montażem i po dotacji zestawiamy w osobnym tekście. Zasady, według których liczymy, opisuje strona jak liczymy.
Kiedy pompa ciepła działa gorzej
Pompa ciepła nie daje tych samych wyników w każdych warunkach. Trzy okoliczności obniżają jej sprawność: wysoka temperatura zasilania, mroźna pogoda przy pompie powietrznej i budynek bez odpowiedniej izolacji.
Wysoka temperatura zasilania
Sprawność pompy ciepła zależy od temperatury wody w instalacji. W niemieckim teście terenowym Instytutu Fraunhofera ISE w 41 porównywanych instalacjach (29 powietrznych i 12 gruntowych, pomiary od lipca 2018 do czerwca 2019) roczna efektywność wiązała się wyraźnie tylko z temperaturą obiegu grzewczego: im niższa, tym wyższa efektywność (sprawdzono 28 września 2026). Po polsku wyniki omówiła PORT PC. Niższa temperatura wody w instalacji sprzyja więc niższemu zużyciu prądu.
Karty katalogowe Vitocal 250-A i 300-G pokazują tę zależność na przykładzie klas efektywności według rozporządzenia 811/2013 w klimacie umiarkowanym. Model Vitocal 300-G typu BWC 301.C06 ma klasę A+++ dla temperatury zasilania 35°C i A++ dla 55°C. W pompach powietrze-woda Vitocal 250-A typy 04, 06 i 08 mają A+++ przy 35°C i A++ przy 55°C. Typy 10, 13, 16 i 19 mają A+++ w obu temperaturach (sprawdzono 20 września 2026). Zależność nie dotyczy więc każdego modelu w takim samym stopniu.
Mróz przy pompie powietrznej
Pompy powietrzne pracują zimą. Instytut Fraunhofera ISE przeanalizował pracę pomp powietrze-woda w istniejących domach w Niemczech w pierwszych dwóch tygodniach lutego 2021 r. Średnia temperatura powietrza podczas pracy pomp wyniosła −3,6°C, a grzałka elektryczna pracowała w pięciu instalacjach. PORT PC, która omówiła te dane po polsku, podaje, że badanych instalacji było 20 (sprawdzono 28 września 2026). Według producenta sprawność takich pomp pogarsza się jednak wraz ze wzrostem różnicy temperatur między powietrzem a wodą grzewczą. Gdy jest zbyt zimno na produkcję ciepła, pompa korzysta z dogrzewacza elektrycznego. Buderus zaznacza, że dodatkowe ogrzewanie prądem jest zwykle konieczne dopiero od −20°C (sprawdzono 20 września 2026).
Nie mamy danych o tym, jak często w Polsce występuje taka temperatura ani ile prądu pobiera wtedy dogrzewacz. Dlatego tych liczb nie podajemy.
Budynek i instalacja
Producent ocenia pompę ciepła jako optymalne rozwiązanie grzewcze, jeśli budynek ma odpowiednią izolację. Według niego ogrzewanie podłogowe i grzejniki płytowe doskonale współpracują z pompą ciepła.
Praktyczny wniosek dotyczy Ciebie, jeśli planujesz wymianę źródła ciepła w istniejącym domu. Przed zakupem sprawdź, jakiej temperatury wody wymaga Twoja instalacja. Od niej zależy, czy pompa będzie pracować w warunkach zbliżonych do W35, czy do W55, a to przekłada się na sprawność. Drugą decyzją przed zakupem jest moc urządzenia — jak dobrać moc pompy do strat ciepła domu, pokazujemy w osobnym tekście.
Najczęstsze pytania
Ile prądu zużywa pompa ciepła w ciągu roku?
Roczne zużycie prądu to zapotrzebowanie domu na ciepło podzielone przez SCOP pompy. Według naszego wyliczenia ilustracyjnego z 20 września 2026 dom potrzebujący 10 000 kWh ciepła rocznie zużyje 2 857 kWh prądu przy SCOP 3,5 i 2 222 kWh przy SCOP 4,5. Rzeczywiste zużycie zależy od budynku i instalacji.
Jak działa pompa ciepła w zimie?
Pompy powietrzne pracują zimą: w pierwszych dwóch tygodniach lutego 2021 r. średnia temperatura powietrza podczas pracy pomp powietrze-woda w niemieckim monitoringu Instytutu Fraunhofera ISE wyniosła −3,6°C (sprawdzono 28 września 2026). W pompach gruntowych i woda-woda pora roku nie ma znaczenia, bo temperatury gruntu i wód gruntowych są stałe. Dogrzewacz elektryczny jest według Buderusa zwykle potrzebny dopiero od −20°C (sprawdzono 20 września 2026).
Czym pompa powietrze-powietrze różni się od powietrze-woda?
Pompa powietrze-woda ogrzewa wodę w instalacji, czyli grzejniki lub podłogówkę. Pompa powietrze-powietrze ogrzewa powietrze w pomieszczeniu, podobnie jak klimatyzator z funkcją grzania. Mają inną podstawę prawną: pierwsza podlega rozporządzeniu 813/2013, druga rozporządzeniu 206/2012, które od 2014 roku wymaga SCOP co najmniej 3,80 albo 3,42, zależnie od czynnika chłodniczego (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Jak obliczyć COP pompy ciepła?
COP to stosunek wydajności grzewczej pompy w kW do pobieranej mocy elektrycznej w kW, w wybranym punkcie pracy. Karta katalogowa Vitocal 300-G podaje COP 4,7 w punkcie B0/W35 według EN 14511 (sprawdzono 20 września 2026). Oznacza to 4,7 kW ciepła na 1 kW mocy elektrycznej. Przy innym punkcie pracy wynik będzie inny, więc porównuj COP tylko w tym samym punkcie.
Jak zmniejszyć zużycie prądu przez pompę ciepła?
Obniż temperaturę wody grzewczej w instalacji. Temperaturę źródła ciepła wyznacza otoczenie, a wodę ustawiasz sam. W niemieckim teście terenowym Instytutu Fraunhofera ISE (41 instalacji, w tym 29 powietrznych) im niższa temperatura obiegu grzewczego, tym wyższa efektywność (sprawdzono 28 września 2026). Karta katalogowa Vitocal 300-G typu BWC 301.C06 ma klasę A+++ przy 35°C i A++ przy 55°C (sprawdzono 20 września 2026).
Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 813/2013, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017 — progi ηs 110% i 125% od 26 września 2017 oraz 100% i 115% od 26 września 2015 (zał. II pkt 1), definicja niskotemperaturowej pompy ciepła: urządzenia zaprojektowanego do niskiej temperatury, które w warunkach odniesienia dla klimatu umiarkowanego nie może zapewnić wody grzewczej o temperaturze wylotowej 52°C przy temperaturze termometru suchego na wlocie −7°C (zał. I pkt 52), warunki znamionowe (zał. III tabela 3), klimat umiarkowany i temperatura odniesienia −10°C (zał. III tabela 4), definicja SCOP jako QH/QHE (zał. III pkt 4 lit. e), ηs jako SCOP przez CC z korektami (zał. III pkt 4 lit. f), współczynnik konwersji CC = 2,5 (art. 2 pkt 23), wyłączenie ogrzewaczy rozprowadzających ciepło powietrzem (art. 1 ust. 2 lit. e). Teksty skonsolidowane mają charakter informacyjny, a wiążące są akty opublikowane w Dzienniku Urzędowym. EUR-Lex, sprawdzono 20 września 2026.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 206/2012, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017 — definicja klimatyzatora i COPrated, zakres do 12 kW (art. 1 ust. 1), minimalny SCOP 3,80 przy GWP powyżej 150 i 3,42 przy GWP do 150 od 1 stycznia 2014, sezon „umiarkowany” (zał. I tabela 6). Wymóg nie dotyczy klimatyzatorów jedno- i dwukanałowych, które mają w tabeli 6 własne wskaźniki. EUR-Lex, sprawdzono 20 września 2026.
- D. Günther, J. Wapler, R. Langner, S. Helmling, M. Miara, Fraunhofer ISE, „Effizienzanalyse von Wärmepumpen im EFH-Bestand auf Basis von Feldtestdaten”, Chillventa eSpecial, 15 września 2020, projekt „WPsmart im Bestand” — 41 porównywanych instalacji (29 powietrznych, 12 gruntowych), pomiary od lipca 2018 do czerwca 2019 (s. 5), zależność rocznej efektywności od temperatury obiegu grzewczego (s. 35). ise.fraunhofer.de, sprawdzono 28 września 2026.
- M. Miara, Fraunhofer ISE, „Wärmepumpen in der Praxis (+ Best-Practice)”, prezentacja, Berlin, 29 września 2022 — pompy powietrze-woda w istniejących domach w Niemczech w pierwszych dwóch tygodniach lutego 2021: średnia temperatura powietrza podczas pracy −3,6 °C, praca grzałki w 5 instalacjach (s. 15). gebaeudeforum.de, sprawdzono 28 września 2026.
- Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), seria „Pompy ciepła w istniejących budynkach”, cz. 3 i cz. 4 (22 i 29 marca 2021) — polskie omówienie wyników badań monitoringowych Instytutu Fraunhofera ISE. portpc.pl, sprawdzono 28 września 2026.
- Viessmann — karta katalogowa Vitocal 300-G — COP 4,7; 4,8 i 5,0 w punkcie B0/W35 według EN 14511, klasy efektywności energetycznej, oznaczenie typu pompy. viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026.
- Viessmann — karta katalogowa Vitocal 250-A — COP w punkcie A7/W35 dla siedmiu typów, klasy efektywności energetycznej, oznaczenie typu pompy. viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026.
- Opis działania pompy ciepła (obieg czynnika, temperatury odparowania od −12°C do −57°C, stałe temperatury gruntu i wód gruntowych, wpływ różnicy temperatur na sprawność, dogrzewacz elektryczny od −20°C, współpraca z ogrzewaniem podłogowym i grzejnikami płytowymi) — Buderus, strona „Jak działa pompa ciepła? Zasada działania krok po kroku”. buderus.com, sprawdzono 20 września 2026.
- Zdjęcie tytułowe: obraz wygenerowany przez AI (Nano Banana), ilustracyjny.
