Rodzaje pomp ciepła można podzielić na cztery grupy: powietrze-woda w wersji monoblok, powietrze-woda split, gruntowa oraz powietrze-powietrze. Różnią się źródłem ciepła, sprawnością oraz ceną urządzenia. Najtańszy w zakupie jest monoblok powietrze-woda, a najsprawniejsza i najdroższa na starcie — pompa gruntowa.
- Cztery typy pomp ciepła; cena samego urządzenia 8 kW sięga od ok. 11 tys. zł (monoblok) do ok. 50 tys. zł (gruntowa), według naszego zestawienia z 21 września 2026.
- Pompa gruntowa ma najbardziej stabilną sprawność: COP 4,7–5,0 w punkcie B0/W35, bo temperatura gruntu jest stała przez cały rok.
- Pompa powietrze-woda ma COP 4,9–5,5 w punkcie A7/W35, ale zimą sprawność spada wraz z różnicą temperatur.
- Pompa powietrze-powietrze grzeje powietrze, a nie wodę, więc nie zrobi ciepłej wody użytkowej; prawo wymaga od niej SCOP co najmniej 3,80 albo 3,42.
- Dotacja Czyste Powietrze różnicuje typy: na najwyższym poziomie od 11 200 zł dla powietrze-powietrze do 45 000 zł dla gruntowej o podwyższonej klasie efektywności.
Rodzaje pomp ciepła: cztery typy i czym się różnią
Nazwa typu pompy ciepła opisuje dwie rzeczy: skąd urządzenie bierze ciepło i czemu je oddaje. Pierwszy człon to dolne źródło, drugi to górne. Pompa powietrze-woda pobiera ciepło z powietrza i oddaje je wodzie w instalacji. Pompa gruntowa pobiera ciepło z gruntu. Pompa powietrze-powietrze bierze ciepło z powietrza na zewnątrz i oddaje je powietrzu w pomieszczeniu.
Dolne źródło decyduje o sprawności zimą. Buderus zwraca uwagę, że temperatury gruntu i wód gruntowych są stałe przez cały rok, a powietrze zmienia się z pogodą. Górne źródło decyduje o tym, co pompa ogrzeje: woda zasila grzejniki, ogrzewanie podłogowe i zasobnik ciepłej wody, a ciepłe powietrze ogrzewa tylko pomieszczenie. Te dwie osie — źródło ciepła i sposób jego oddania — dzielą rynek na cztery typy, które opisujemy niżej.
Zasadę wspólną dla wszystkich typów — obieg czynnika chłodniczego przez parownik, sprężarkę, skraplacz i zawór rozprężny — opisaliśmy osobno w artykule jak działają pompy ciepła. Tutaj skupiamy się na różnicach między typami.
Powietrze-woda: monoblok czy split
Pompa powietrze-woda to najczęstszy wybór do domu jednorodzinnego. Pobiera ciepło z powietrza zewnętrznego i oddaje je wodzie grzewczej. Karta katalogowa Vitocal 250-A podaje dla siedmiu typów COP od 4,9 do 5,5 w punkcie A7/W35 według normy EN 14511, czyli przy powietrzu +7°C i wodzie grzewczej +35°C na wylocie (viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026). Sprawność pogarsza się jednak wraz ze wzrostem różnicy temperatur między powietrzem a wodą, więc w mroźne dni pompa pracuje mniej wydajnie. Ten sam typ występuje w dwóch odmianach konstrukcyjnych: monoblok i split.
Monoblok
W monobloku cały układ chłodniczy mieści się w jednej obudowie na zewnątrz domu. Do budynku wchodzi tylko instalacja wodna. Instalator nie łączy na miejscu obiegu czynnika chłodniczego, więc montaż jest prostszy i nie wymaga uprawnień chłodniczych do samego urządzenia. To zwykle najtańszy sposób wejścia w pompę ciepła: w naszym zestawieniu z 21 września 2026 monoblok 8 kW kosztował od 11 065 do 20 605 zł, przy czym najniższa cena dotyczy jednostki o mocy 7,8 kW, a pozostałe dwanaście ofert mieści się w przedziale 16–20,6 tys. zł. Nowym i dobrze ocieplonym domom może wystarczyć mniejsza moc — w osobnej tabeli pokazujemy, dla jakiego domu wystarczy pompa 6 kW. Jak przebiega montaż monobloku krok po kroku, opisujemy w osobnym tekście.
Wadą jest praca sprężarki na mrozie i to, że woda grzewcza krąży przez jednostkę stojącą na zewnątrz. Na krótkim odcinku między pompą a ścianą woda mogłaby zamarznąć przy dłuższej przerwie w zasilaniu, dlatego producenci stosują w tym miejscu zabezpieczenie przeciwzamrożeniowe.
Split
W splicie układ dzieli się na jednostkę zewnętrzną i wewnętrzną. Między nimi instalator prowadzi przewód z czynnikiem chłodniczym, a łączenie tego obiegu na budowie wymaga uprawnień chłodniczych (f-gazowych). Zaletą jest to, że woda grzewcza nie wychodzi na zewnątrz, więc odpada ryzyko jej zamarznięcia. Split 8 kW jest droższy od monobloku: w naszym zestawieniu z 21 września 2026 kosztował od 18 855 do 23 158 zł, ale to tylko trzy oferty z dwóch sklepów, więc traktuj ten przedział orientacyjnie.
Sam podział na monoblok i split nie zmienia sprawności — obie odmiany są pompami powietrze-woda i podlegają tym samym wymogom prawa. Rozporządzenie 813/2013 wymaga od pomp ciepła sezonowej efektywności ηs co najmniej 110%, a od niskotemperaturowych 125%, od 26 września 2017 (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026).
Pompa gruntowa: najwyższa i najbardziej stabilna sprawność
Pompa gruntowa, oznaczana jako solanka/woda, pobiera ciepło z gruntu przez pionowy odwiert z sondą albo poziomy kolektor. Karta katalogowa Vitocal 300-G podaje dla trzech modeli COP 4,7; 4,8 i 5,0 w punkcie B0/W35 według EN 14511, przy solance 0°C i wodzie grzewczej +35°C (viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026). Ważna uwaga: punkt B0/W35 to nie to samo co A7/W35 dla pompy powietrznej, więc nie porównuj tych liczb wprost — opisują inne warunki wejściowe.
Przewaga gruntowej ujawnia się zimą. Skoro temperatura dolnego źródła jest stała, sprawność nie spada w mróz tak jak w pompie powietrznej. Samo urządzenie 8 kW kosztowało w naszym zestawieniu z 6 października 2026 od 23 985 do 49 946 zł, a mediana z sześciu ofert od pięciu sprzedawców wyniosła 41 324 zł — wyraźnie więcej niż monoblok czy split. To cena bez odwiertu: portale branżowe wyceniają odwiert pionowy z sondą w województwie wielkopolskim na 192–247 zł za metr bieżący brutto (nasze zestawienie z 14 października 2026), a wymaganą długość sond ustala projekt geologiczny – zależy ona od mocy pompy i od rodzaju gruntu. Pełne koszty montażu i dotacji rozkładamy w artykule ile kosztuje pompa ciepła. Orientacyjne wyliczenie, ile metrów sond potrzebuje pompa gruntowa, pokazujemy w osobnym tekście.
Powietrze-powietrze: ogrzewanie powietrzem, blisko klimatyzacji
Pompa powietrze-powietrze ogrzewa powietrze w pomieszczeniu, a nie wodę w instalacji. Konstrukcyjnie i prawnie jest bliska klimatyzatorowi z funkcją grzania. Rozporządzenie 206/2012 obejmuje takie urządzenia i od 1 stycznia 2014 wymaga od nich SCOP co najmniej 3,80 przy czynniku o GWP powyżej 150 oraz 3,42 przy GWP do 150, dla mocy do 12 kW (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017, sprawdzona 20 września 2026). Rozporządzenie 813/2013, które ustala wymóg ηs dla pozostałych pomp, tych urządzeń nie obejmuje, bo rozprowadzają ciepło powietrzem (art. 1 ust. 2 lit. e).
Praktyczna różnica jest prosta: pompa powietrze-powietrze nie zasili wodnego ogrzewania podłogowego ani nie przygotuje ciepłej wody użytkowej. Sprawdza się jako ogrzewanie i chłodzenie pomieszczeń, a nie jako jedyne źródło ciepła dla całego domu z instalacją wodną. Jeśli potrzebujesz tylko ciepłej wody, zobacz tekst o pompach ciepła przeznaczonych do ciepłej wody. Ceny tego typu nie podajemy: w naszym arkuszu rynkowym nie mamy dla niego zebranych ofert, a szacowania cen nie stosujemy. Wiemy jednak z mapy zapytań, że zainteresowanie jest realne — samą frazę „pompa ciepła powietrze-powietrze” użytkownicy wpisują tysiące razy w miesiącu.
Cztery typy pomp ciepła w tabeli: COP, cena i wymagania
Zebraliśmy cztery typy według tych samych pytań: jaki COP podają karty katalogowe, jakie minimum sezonowe nakłada prawo, ile kosztuje samo urządzenie 8 kW i ile jest ofert w naszym zestawieniu. Wartości COP pochodzą z kart producenta i dotyczą konkretnych punktów pracy, a nie całego typu. Ceny to samo urządzenie, bez montażu, z naszego zestawienia z 21 września 2026 (pompy gruntowe: 6 października 2026). Moc 8 kW to tylko wspólny punkt porównania: czy Twojemu domowi wystarczy 8, czy potrzeba 10 kW, zależy od strat ciepła budynku.
| Typ pompy (8 kW) | COP wg karty (punkt pracy) | Minimum sezonowe wg prawa | Cena urządzenia | Mediana | Liczba ofert |
|---|---|---|---|---|---|
| Powietrze-woda monoblok | 4,9–5,5 (A7/W35) | ηs ≥ 110% / 125% | 11 065–20 605 zł | 18 082 zł | 13 |
| Powietrze-woda split | 4,9–5,5 (A7/W35) | ηs ≥ 110% / 125% | 18 855–23 158 zł | 20 010 zł | 3 |
| Gruntowa (solanka/woda) | 4,7–5,0 (B0/W35) | ηs ≥ 110% / 125% | 23 985–49 946 zł | 41 324 zł | 6 |
| Powietrze-powietrze | brak w kartach | SCOP ≥ 3,80 / 3,42 | brak w arkuszu | — | — |
Źródła liczb: COP z kart katalogowych Vitocal 250-A (A7/W35) i Vitocal 300-G (B0/W35) według EN 14511, viessmann.pl, sprawdzone 20 września 2026; minima sezonowe z rozporządzeń 813/2013 (ηs) i 206/2012 (SCOP dla powietrze-powietrze), wersje skonsolidowane z 9 stycznia 2017; ceny urządzeń z naszego zestawienia rynkowego z 21 września 2026 (pompy gruntowe: 6 października 2026; stawka odwiertu: 14 października 2026). Monoblok: najniższa oferta to jednostka 7,8 kW; pozostałe 12 mieści się w 16–20,6 tys. zł. Split: mała próba (3 oferty z 2 sklepów), przedział orientacyjny. Gruntowa: cena bez odwiertu i kolektora. Powietrze-powietrze: ceny nie zbieraliśmy, więc jej nie podajemy.
Sam COP nie mówi wszystkiego, bo dotyczy jednego punktu pracy. Dlatego druga tabela zestawia to, co dla wyboru typu bywa ważniejsze od pojedynczej liczby: czego wymaga montaż i dla kogo dany typ ma sens.
| Typ pompy | Wymagania instalacyjne | Dla kogo |
|---|---|---|
| Powietrze-woda monoblok | Cały obieg czynnika fabrycznie zamknięty w jednostce zewnętrznej; do domu wchodzi tylko instalacja wodna; prosty montaż; zabezpieczenie przeciwzamrożeniowe na odcinku wody na zewnątrz. | Najtańszy start; dom z ogrzewaniem podłogowym lub grzejnikami, w którym zależy Ci na prostym montażu. |
| Powietrze-woda split | Obieg czynnika łączony na budowie między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną; wymaga instalatora z uprawnieniami chłodniczymi; woda nie wychodzi na zewnątrz. | Gdy wolisz część układu wewnątrz i brak wody na zewnątrz; akceptujesz wyższą cenę urządzenia i robocizny. |
| Gruntowa (solanka/woda) | Dolne źródło: pionowy odwiert lub poziomy kolektor; projekt geologiczny; miejsce na działce; najwyższy koszt wejścia. | Nowy dom lub głęboka modernizacja z miejscem na odwiert, gdy priorytetem jest stabilna sprawność i niski rachunek zimą. |
| Powietrze-powietrze | Jednostki wewnętrzne i zewnętrzne rozprowadzające ciepło powietrzem; nie zasila wodnej podłogówki ani nie robi ciepłej wody użytkowej. | Dogrzewanie i chłodzenie pomieszczeń, mieszkania i mniejsze przestrzenie, gdy nie potrzebujesz ciepłej wody z pompy. |
Na wybór typu wpływa też dotacja, bo Czyste Powietrze różnicuje kwoty według rodzaju pompy. Dla pomp powietrze-woda o podwyższonej klasie efektywności dofinansowanie sięga 14 080 zł na poziomie podstawowym, 24 640 zł na podwyższonym i 35 200 zł na najwyższym; na pompę powietrze-woda bez tej klasy dotacji nie ma. Dla pompy gruntowej o podwyższonej klasie efektywności limity są wyższe — od 18 000 do 45 000 zł, a osobno do 20 000 zł na dolne źródło ciepła. Dla powietrze-powietrze kwoty są najniższe: od 4 480 do 11 200 zł (NFOŚiGW, Załącznik nr 2 do programu Czyste Powietrze obowiązującego od 20 lipca 2026, Tabela 2, poz. 2–4.1, czystepowietrze.gov.pl).
Ceny urządzeń pochodzą z 22 nieodrzuconych ofert na pompy 8 kW ze sklepów internetowych, zebranych 21 września 2026 (pompy gruntowe: 6 października 2026): 13 na monoblok, 3 na split i 6 na gruntową. Oferty odstające (błędy cenników) odrzuciliśmy, a dla powietrze-powietrze ofert nie zbieraliśmy. To ceny katalogowe urządzeń, a nie nasz pomiar ani gotowa oferta instalatora. Zasady, według których zbieramy dane, opisuje strona jak liczymy.
Kiedy dany typ pompy się nie sprawdza
Żaden typ nie jest dobry do wszystkiego. Cztery sytuacje pokazują, kiedy popularny wybór okazuje się niewłaściwy.
Pompa powietrzna w domu z grzejnikami wysokotemperaturowymi. Im wyższej temperatury wody wymaga instalacja, tym niższa sprawność. W niemieckim teście terenowym Instytutu Fraunhofera ISE w 41 porównywanych instalacjach (29 powietrznych i 12 gruntowych) roczna efektywność wiązała się wyraźnie tylko z temperaturą obiegu grzewczego: im niższa, tym wyższa efektywność (sprawdzono 28 września 2026). Po polsku wyniki omówiła PORT PC. W nieocieplonym domu ze starymi grzejnikami pompa powietrzna będzie pracować blisko warunków W55, a nie W35, więc rachunek za prąd wyjdzie wyższy niż sugeruje katalogowy COP.
Pompa gruntowa na małej działce lub przy krótkim horyzoncie. Odwiert lub kolektor wymaga miejsca, projektu i wydatku, którego nie widać w cenie urządzenia. Jeśli nie masz gdzie go wykonać albo planujesz sprzedać dom za kilka lat, wyższy koszt wejścia może się nie zwrócić mimo lepszej sprawności.
Pompa powietrze-powietrze jako jedyne źródło ciepła. Nie przygotuje ciepłej wody użytkowej i nie zasili wodnej podłogówki. W domu, który ma instalację wodną i potrzebuje CWU, sprawdzi się najwyżej jako uzupełnienie, a nie zamiennik pompy powietrze-woda. O koszcie instalacji i ogrzewania multisplitem w domu modelowym piszemy w osobnym tekście.
Monoblok w regionie o ostrych mrozach bez zabezpieczenia obiegu. Woda grzewcza krąży przez jednostkę na zewnątrz, więc dłuższy brak prądu przy dużym mrozie to ryzyko dla tego odcinka instalacji. Zabezpieczenie przeciwzamrożeniowe jest standardem, ale warto potwierdzić je z instalatorem przy wyborze modelu.
Najczęstsze pytania
Monoblok czy split — co wybrać?
Obie odmiany to pompy powietrze-woda o tej samej sprawności. Monoblok ma cały obieg czynnika w jednostce zewnętrznej, jest tańszy i prostszy w montażu, ale woda grzewcza krąży na zewnątrz. Split wymaga łączenia obiegu chłodniczego przez instalatora z uprawnieniami, kosztuje więcej, za to woda nie wychodzi z budynku. W naszym zestawieniu z 21 września 2026 split 8 kW był droższy od monobloku.
Pompa gruntowa czy powietrzna — co się bardziej opłaca?
Powietrzna jest tańsza na starcie: monoblok 8 kW kosztował 11 065–20 605 zł, a gruntowa 23 985–49 946 zł bez odwiertu (nasze zestawienie z 21 września 2026, gruntowa z 6 października 2026). Gruntowa ma za to wyższą i stabilniejszą sprawność zimą, bo temperatura gruntu jest stała. Wybór zależy od tego, czy masz miejsce na odwiert i jak długo planujesz mieszkać w domu.
Czym pompa powietrze-powietrze różni się od klimatyzatora?
Technicznie niewiele — to urządzenie tego samego rodzaju, pracujące na obieg czynnika chłodniczego, które może grzać i chłodzić powietrze. Prawo traktuje je razem: rozporządzenie 206/2012 obejmuje klimatyzatory i pompy powietrze-powietrze do 12 kW i od 2014 roku wymaga od nich SCOP co najmniej 3,80 albo 3,42 (EUR-Lex, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017). Różni je głównie nazwa handlowa i nastawienie na ogrzewanie.
Jaką pompę ciepła wybrać do domu jednorodzinnego?
Do domu z instalacją wodną i ogrzewaniem podłogowym najczęściej wybiera się pompę powietrze-woda: monoblok, gdy zależy Ci na niższej cenie i prostym montażu, albo split, gdy wolisz część układu wewnątrz. Pompa gruntowa ma sens, gdy masz miejsce na odwiert i priorytetem jest niski rachunek. Powietrze-powietrze zostaw do dogrzewania, bo nie zrobi ciepłej wody użytkowej.
Ile kosztuje odwiert pod pompę gruntową?
Portale branżowe wyceniają odwiert pionowy z sondą w województwie wielkopolskim na 192–247 zł za metr bieżący brutto (nasze zestawienie z 14 października 2026). Całkowity koszt zależy od wymaganej głębokości, a tę wyznacza geolog na podstawie zapotrzebowania cieplnego domu i warunków gruntowych. Bez projektu geologicznego nie da się jej oszacować, dlatego cenę urządzenia zawsze podajemy osobno od kosztu odwiertu.
Źródła
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 813/2013, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017 — progi sezonowej efektywności ηs 110% i 125% od 26 września 2017 (zał. II pkt 1), warunki znamionowe A7/W35 i B0/W35 (zał. III tabela 3), wyłączenie ogrzewaczy rozprowadzających ciepło powietrzem (art. 1 ust. 2 lit. e). Teksty skonsolidowane mają charakter informacyjny, a wiążące są akty w Dzienniku Urzędowym. EUR-Lex, sprawdzono 20 września 2026.
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 206/2012, wersja skonsolidowana z 9 stycznia 2017 — zakres do 12 kW (art. 1 ust. 1) oraz minimalny SCOP 3,80 przy GWP powyżej 150 i 3,42 przy GWP do 150 od 1 stycznia 2014, sezon umiarkowany (zał. I tabela 6). EUR-Lex, sprawdzono 20 września 2026.
- NFOŚiGW, Załącznik nr 2 do programu Czyste Powietrze obowiązującego od 20 lipca 2026 r. — kwoty dofinansowania dla pomp powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności, powietrze/powietrze i gruntowych wraz z dolnym źródłem (Tabela 2, poz. 2–4.1). czystepowietrze.gov.pl, sprawdzono 2 października 2026.
- D. Günther, J. Wapler, R. Langner, S. Helmling, M. Miara, Fraunhofer ISE, „Effizienzanalyse von Wärmepumpen im EFH-Bestand auf Basis von Feldtestdaten”, Chillventa eSpecial, 15 września 2020, projekt „WPsmart im Bestand” — 41 porównywanych instalacji (29 powietrznych, 12 gruntowych), pomiary od lipca 2018 do czerwca 2019 (s. 5), zależność rocznej efektywności od temperatury obiegu grzewczego (s. 35). ise.fraunhofer.de, sprawdzono 28 września 2026.
- Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), seria „Pompy ciepła w istniejących budynkach”, cz. 4 (29 marca 2021) — polskie omówienie wyników badań monitoringowych Instytutu Fraunhofera ISE. portpc.pl, sprawdzono 30 września 2026.
- Karta katalogowa Vitocal 250-A — COP 4,9–5,5 w punkcie A7/W35 według EN 14511 dla siedmiu typów. viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026.
- Karta katalogowa Vitocal 300-G — COP 4,7; 4,8 i 5,0 w punkcie B0/W35 według EN 14511. viessmann.pl, sprawdzono 20 września 2026.
- Opis pompy ciepła: stałe temperatury gruntu i wód gruntowych, wpływ różnicy temperatur na sprawność — Buderus. buderus.com, sprawdzono 20 września 2026.
- Zestawienie cen redakcji Dom z Sensem: pompy ciepła 8 kW (monoblok, split, gruntowa), samo urządzenie, ceny brutto, 22 nieodrzucone oferty z 8 sklepów (etermex.pl, sklepsoltech.pl, alians-shop.pl, geopower.pl, hap.pl, natimo.pl, pompyciepla-sklep.com.pl, hydraulika24.pl), stan na 21 września 2026; pompy gruntowe (6 ofert od 5 sprzedawców) stan na 6 października 2026.
- Zdjęcie tytułowe: Fot. Max Vakhtbovych / Pexels.
